Fizyoterapi
BiSağlık Ekibi21 Eylül 2026
Konu
Tortikolis (Boyun Tutulması) Nedir? Bebeklerde ve Yetişkinlerde Nasıl Görülür?
Tortikolis, boynun bir tarafa doğru eğik ve/veya döndürülmüş şekilde sabit kalmasıdır. Bebeklerde doğuştan (konjenital) bir kas kısalığına bağlı gelişebileceği gibi, yetişkinlerde ani bir kas spazmı sonucu ("boyun tutulması" olarak bilinen akut form) da ortaya çıkabilir. Her iki form da fizyoterapi ile etkili şekilde yönetilebilir.
Tortikolis Nedir?
Tortikolis, boyun kaslarının (özellikle sternokleidomastoid kası) kısalması veya spazma girmesi sonucu başın bir tarafa eğik, diğer tarafa döndürülmüş bir pozisyonda sabitlenmesidir. Bebeklerde ve yetişkinlerde farklı mekanizmalarla ortaya çıkabilir.
Konjenital (Bebeklerde Görülen) Tortikolis Nedir?
Bazı bebeklerde, doğum sırasında veya rahim içi pozisyona bağlı olarak boyun kaslarından biri kısalmış veya sertleşmiş halde doğabilir. Bu durum, bebeğin başını sürekli bir tarafa eğik tutmasına yol açar.
Belirtileri:
Başın sürekli bir tarafa eğik tutulması
Baş dönme hareketinde kısıtlılık
Etkilenen taraftaki kasta ele gelen küçük bir sertlik (bazı bebeklerde)
Yüz veya kafatası şeklinde hafif asimetri (tedavi edilmezse zamanla belirginleşebilir)
Konjenital Tortikolis Neden Erken Fark Edilmeli?
Erken bebeklik döneminde başlanan fizyoterapi, kasın esnekliğini kazanmasında ve baş şeklindeki olası asimetrinin önlenmesinde önemli rol oynar. Tedavi geciktikçe, kas kısalığının düzeltilmesi daha uzun sürebilir ve kafatası asimetrisi kalıcı hale gelebilir.
Yetişkinlerde Akut Tortikolis ("Boyun Tutulması") Nedir?
Yetişkinlerde sık karşılaşılan akut tortikolis, genellikle uykuda yanlış pozisyon, ani bir hareket veya soğuğa maruz kalma sonrası boyun kasında ani bir spazmla ortaya çıkar. Kişi sabah uyandığında boynunu bir tarafa çeviremediğini fark edebilir.
Belirtileri:
Ani başlayan, tek taraflı boyun ağrısı
Baş hareketinde belirgin kısıtlılık
Kasta hissedilen sertlik ve hassasiyet
Ağrının omuza doğru yayılabilmesi
Bebek Tortikolisi ile Yetişkin "Boyun Tutulması" Arasındaki Fark Nedir?
Bebeklerdeki tortikolis genellikle yapısal bir kas kısalığına bağlı, kalıcı bir pozisyon eğilimidir ve zamanla fark edilir. Yetişkinlerdeki akut tortikolis ise ani başlayan, genellikle kısa süreli bir kas spazmıdır ve çoğunlukla günler içinde kendiliğinden veya fizyoterapiyle düzelir.
Tortikolis Nasıl Tedavi Edilir?
Bebeklerde:
Fizyoterapist tarafından öğretilen germe egzersizleri
Pozisyonlama teknikleri (bebeğin ilgisini çekecek nesneleri etkilenen tarafa yerleştirmek gibi)
Düzenli takip ile ilerlemenin değerlendirilmesi
Yetişkinlerde:
Nazik germe ve mobilizasyon egzersizleri
Sıcak uygulama
Ağrı yönetimi
Postür düzenlemesi (özellikle tekrarlayan vakalarda)
Ne Zaman Bir Uzmana Başvurulmalı?
Bebeğinizin başını sürekli bir tarafa eğik tuttuğunu fark ettiyseniz, ya da yetişkin olarak ani ve şiddetli boyun tutulması yaşıyorsanız, bir fizyoterapiste danışmak önemlidir.
Doğru Uzmanı Nasıl Bulabilirsiniz?
BiSağlık üzerinden doğrulanmış, pediatrik ve yetişkin fizyoterapisi konusunda deneyimli fizyoterapistlere doğrudan ulaşabilir, değerlendirme alabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için bir sağlık uzmanına danışın.